Sophokles’in oyununda Antigone, Kreon’un fermanına karşı gelip kardeşini gömer ve canlı canlı bir mağaraya kapatılır. Kreon onu öldürmez; yaşayanların arasından çıkarır. Oyunun en rahatsız edici buluşu budur: ne ölü ne diri sayılan bir kadın. Lacan bu yere “iki ölüm arası” adını vermişti. Antigone Divided orada başlıyor.
Adımızdaki bölünme önce bu aralığı anlatıyor. Antigone hem canlı hem cansızdır. Dünyanın herhangi bir yerinde bir kadın, bütün çeşitliliği ve uzantılarıyla ataerkil iktidara karşı çıktığında ortaya çıkar; o kadın boyun eğmek zorunda bırakıldığında ölür. Bu yüzden onu tek bir bedende, tek bir sahnede, tek bir çağda aramıyoruz.
İkinci anlam buradan doğuyor. Dünyanın farklı yerlerinden sanatçılarla kurduğumuz diyaloglarda herkes kendi Antigone’sinin hikâyesini anlatıyor. Bu hikâyeler mekânın ve zamanın bölünmelerinde buluşuyor ve ortaya Antigone’lerden bir ağ çıkıyor. Bölünme burada bir çoğalma biçimi.
Judith Butler, Antigone’s Claim’de onu, kamusal olarak yası tutulmasına izin verilmeyen kayıpların ve yasanın tanımayı reddettiği bağların figürü olarak okur. Kreon’un fermanı hiçbir zaman yalnızca bir cesetle ilgili değildi. Kimin ölümünün yasının tutulabileceğine, kimin sesinin şehirde yer bulacağına karar veriyordu. Kadın haklarını düşünmek, bu kararın bugün nerede ve kimin eliyle verildiğini sormaktır.
Bu blog, o ağın yazıyla süren kısmı. Çalışmanın etrafında biriken düşünceleri burada paylaşacağım: kadın hakları üzerine, bedenin direnme biçimleri üzerine, kâğıt üzerinde tanınan bir hak ile o hakkın yaşanabildiği bir hayat arasındaki mesafe üzerine.
Bir soruyla başlıyorum: Sizin Antigone’niz kim? Bize yazın: info@antigonedivided.com
Ayrin Ersöz
Why is Antigone divided?
In Sophocles’ play, Antigone buries her brother against Creon’s edict and is walled up alive in a cave. Creon does not kill her; he removes her from among the living. That is the play’s most disturbing invention: a woman who counts as neither dead nor alive. Lacan called this place “between two deaths.” Antigone Divided begins there.
The division in our title first names that interval. Antigone is alive and dead at once. She appears whenever a woman, anywhere in the world, resists patriarchal power in all its variations and extensions; she dies whenever that woman is forced to surrender. So we do not look for her in a single body, on a single stage, or in a single age.
The second meaning follows from this. In our dialogues with artists from different parts of the world, each tells the story of their own Antigone. These stories meet in the divisions of space and time, and what emerges is a web of Antigones. Division here is a way of multiplying.
Judith Butler, in Antigone’s Claim, reads her as the figure of losses that may not be publicly grieved and of bonds the law refuses to recognise. Creon’s edict was never only about one corpse. It decided whose death could be mourned and whose voice had a place in the city. To think about women’s rights is to ask where that decision is made today, and by whom.
This blog is the part of the web that continues in writing. I will use it for the thinking that gathers around the work: on women’s rights, on the ways a body resists, and on the distance between a right recognised on paper and a life in which it can be lived.
I begin with a question: who is your Antigone? Write to us at info@antigonedivided.com.
Ayrin Ersöz